در حاشیهی الک شدن شورای شهر سیرجان!
خبری مبنی بر عدم حضور چهار عضو شورای هفتنفره شهر سیرجان در جلسه رسمی شورا منتشر شده که به واسطه آن، جلسه از رسمیت افتاده است. این اقدام که در اصطلاح پارلمانی «آبستراکسیون» (Obstruction) یا کارشکنی پارلمانی نامیده میشود، ظاهراً با انگیزه اعتراض به رد صلاحیت این اعضا برای انتخابات سال آینده شورای شهر صورت گرفته است.
رد صلاحیت اعضای فعلی شورا؛ سابقهای که تکرار شد
بررسی اخبار گذشته نشان میدهد که رد صلاحیت اعضای شوراها در ادوار مختلف، موضوع تازهای نیست اما نکته مهم در ماجرای اخیر سیرجان این است که چهار عضو فعلی شورا که احتمالاً صلاحیت آنان برای دوره بعدی تأیید نشده، تصمیم گرفتهاند اعتراض خود را به شکلی غیرمتعارف و با استفاده از اهرم فشار بر جلسات رسمی شورا به گوش مسوولان برسانند.
آبستراکسیون؛ ابزاری برای رساندن پیام اعتراض
عدم حضور در جلسه و از رسمیت انداختن آن، یک تاکتیک پارلمانی برای نشان دادن شدت اعتراض است. این چهار عضو احتمالاً با این محاسبه که «نبودنشان بیشتر از بودنشان به چشم میآید»، تلاش کردهاند به مراجع نظارتی و هیئتهای اجرایی بفهمانند که نسبت به تصمیم گرفته شده معترض هستند.
تضییع حقوق مردم در میان بازی سیاسی
ولی نکته تأسفبار ماجرا آنجاست که این چهار عضو برای پافشاری روی حق و حقوق مردم آبستراکسیون نکرده اند بلکه برای نفع شخصی اقدام به این کار کردهاند. این اعضا تا پایان دوره چهارساله شورای فعلی، همچنان نماینده و وکیل مدافع حقوق شهروندان سیرجانی محسوب میشوند. آنان سوگند یاد کردهاند که در مسیر خدمت به مردم و آبادانی شهر گام بردارند. اما حالا که از حضور در دوره بعد بازماندهاند، با رفتار خود عملاً نشان میدهند که اگر منفعتی برایشان نباشد، حاضرند شهر و مردم را به گروگان بگیرند.
این رفتار، نوعی «خرج کردن از حق مردم» است. یعنی کسانی که هنوز مسوولیت قانونی دارند، به خاطر ناراحتی از آینده حضور احتمالی خود در شورای بعدی ، از انجام وظایف فعلی سرباز میزنند. این اقدام چند پیامد منفی دارد:
۱. توقف خدمات شهری: با عدم رسمیت جلسات، تصمیمات مهم شهری معطل میماند.
۲. بیاعتمادی عمومی: مردم میبینند که منتخبانشان بیش از آنکه به فکر شهر باشند، به فکر منافع شخصی خود هستند.
۳. مشروعیتزدایی از نهاد شورا: وقتی اعضای شورا خود به نهاد شورا بیحرمتی کنند، دیگر چه انتظاری از مردم برای احترام به این نهاد میرود؟
اگر فرض کنیم که انگیزه این اعضا اعتراض به رد صلاحیت است، باید پرسید: آیا مسیر قانونی برای اعتراض بسته بود؟ آیا نمیتوانستند ضمن حضور در جلسات و انجام وظایف محوله، از طریق مجاری رسمی مانند هیئتهای نظارت، شورای نگهبان یا حتا رسانهها، اعتراض خود را پیگیری کنند؟
متأسفانه این اقدام، تصویر ذهنی پیشین مردم سیرجان را تقویت میکند که برخی از اعضای شورا، بیش از آنکه دغدغه مردم را داشته باشند، به فکر منافع خود هستند. همانطور که در تحلیل قبلی نیز اشاره شد، اگر عملکرد ضعیف برخی اعضا موجب خوشحالی مردم از رد صلاحیتشان شده، این رفتار اخیر نیز نشان میدهد که آن اعضا هنوز نفهمیدهاند که «نمایندگی مردم» یک امانت است، نه طعمهای برای چانهزنی!
تحلیل موردی سیرجان: دوگانگی افکار عمومی و بیاعتباری ادعای مسوولان
رئیس ستاد انتخابات کشور ابراز نگرانی کرده که در میان ردصلاحیتشدگان، افرادی هستند که میتوانستند باعث افزایش مشارکت و پرشور شدن انتخابات شوند . این تناقض میان "گفتار" و "نتیجه نهایی" باعث میشود که افکار عمومی، رد صلاحیتها را بیش از آنکه بر اساس شایستگیهای فردی باشد، ناشی از ملاحظات سیاسی بداند.
ولی در شهر سیرجان، موضوع رد صلاحیتها با ظرافتهای بیشتری همراه است و افکار عمومی با یک دوگانگی خاص مواجه شدهاند:
۱. خوشحالی از حذف برخی اعضای فعلی (با عملکرد ضعیف): نکته قابل توجه در سیرجان این است که بیش از نیمی از اعضای شورای فعلی شهر که عملکرد چندان موفقی نداشتهاند، رد صلاحیت شدهاند. این دسته از رد صلاحیتها با استقبال عمومی مواجه شده است، زیرا مردم نتیجه عملکرد ضعیف آنان را در مدیریت شهری دیدهاند و حذفشان را یک فرصت برای آینده شهر میدانند. اینجا، "رد صلاحیت" با خواست عمومی همسو شده است.
۲. حذف خوشنامان و بیاعتباری تحلیل نماینده: در نقطه مقابل، برخی اعضای خوشنام شوراهای اسبق و افراد معتمد جامعه نیز در لیست ردصلاحیتشدگان قرار گرفتهاند. حضور این اسامی در کنار چهرههای ضعیف و ناکارآمد، این شائبه را قوت میبخشد که ماجرا فراتر از یک پالایش فنی و تخصصی است. در چنین شرایطی، وقتی آقای معتمدی زاده، نماینده فعلی سیرجان در مجلس، اعلام میکند که رد صلاحیتها سیاسی نبوده، این سخن باورپذیر نیست. میتوان به طنز گفت که مسوولان امر اگر بخواهند بر "سیاسی نبودن" این رد صلاحیتها پای بفشارند، شاید بد نباشد در اطلاعیههای بعدی بنویسند که رد صلاحیتها بر اساس معیارهای "فرهنگی، ورزشی یا هنری" انجام شده تا خیال همه از بابت غیرسیاسی بودنش راحت باشد.
نتیجهگیری و طنز موقعیت:
آنچه در سیرجان رخ داده، یک "پارادوکس انتخاباتی" است: بسیاری مردم از حذف شدن برخی اعضای کنونی شورای شهر خوشحالاند، اما از طرف دیگر از تحلیل درست فرآیند رد صلاحیت گسترده و مشارکت سوز نیز غافل شدهاند. تحلیل وضعیت: غیبت چهار عضو شورای شهر سیرجان؛ اعتراض یا تضییع حقوق شهروندان؟
