سیرجان، شهرِ همه ماست ، نه فقط شهر شهرداری؛
نظافت معابر عمومی، مسوولیتی برای همه
این روزها وقتی در کوچه‌پس‌کوچه‌های سیرجان قدم می‌زنیم، شاهد خدماتِ منظم و قابل‌تقدیرِ مجموعه شهرداری هستیم. طرح جمع‌آوری زباله که به صورت «یک‌شب‌درمیان» از درب منازل انجام می‌شود، اقدامی است که اگر در بستری درست اجرا شود، می‌تواند چهره‌ی شهر را دگرگون کند. این حجم از خدماتِ مستمر برای مدیریت پسماندِ شهری، نشان از تلاشِ خستگی‌ناپذیرِ نیروهای زحمتکش شهرداری دارد که در ساعات پایانی شب، برای پاکیزگی شهر تلاش می‌کنند. اما بیایید صادقانه به یک سوال پاسخ دهیم: آیا ما در این مسیرِ «تمیزی»، همراهانِ خوبی هستیم؟
واقعیتِ تلخ این است که با وجود این نظمِ اجرایی، هنوز هم شاهدِ رفتارهای ناپسندی هستیم که حاصلِ کم‌توجهیِ برخی از ما شهروندان است. «ساده‌ترین کار ممکن» این است که زباله‌ها را در همان بازه‌ی زمانیِ مشخص دمِ درب بگذاریم تا بلافاصله توسط خودروهای حمل زباله منتقل شوند. اما متأسفانه، بسیاری از ما زباله‌ها را «وقت و بی‌وقت» دم در می‌گذاریم.
وقتی کیسه‌ی زباله ساعت‌ها قبل یا بعد از زمانِ جمع‌آوری در معبر رها می‌شود، اولین اتفاق، هجوم حیوانات و زباله‌گردها به آن است. کیسه‌ها پاره می‌شوند و محتویاتِ آن در کوچه پخش می‌گردد؛ وزشِ ملایمِ باد نیز کافی است تا این آشفتگی را به تمامِ طولِ محله منتقل کند. نتیجه؟ همان کیسه‌هایی که باید از دربِ خانه مستقیماً راهیِ محلِ دفن می‌شدند، دو روز در گوشه‌ای از محله تجمع می‌کنند و «بوی گندِ» ناشی از آن، آسایش و تنفسِ ساکنان را به مخاطره می‌اندازد.

نکته‌ی عجیب‌تر و تأسف‌آورتر، مشاهده‌ی زباله‌هایی است که بر روی دربِ صندوق عقبِ خودروها قرار می‌گیرد! صحنه‌ای که در سیرجان به یک عادتِ ناپسند تبدیل شده است. راننده‌ای که تصور می‌کند با این کار زباله را از خانه دور کرده، در واقع در حالِ ریختنِ زباله در مسیرِ حرکتِ خودرو و وسطِ خیابان‌های شهر است. این رفتار، فرسنگ‌ها با مفهومِ «مسوولیت‌پذیریِ اجتماعی» فاصله دارد.
چهره‌ی شهر ما هنوز از پدیده‌هایی مثل گذاشتن نایلون زباله روی صندوق عقب و کاپوت ماشین و حرکت کردن و پرت شدنش در خیابان زشت و کثیف می‌شود و مردم هنوز به فرهنگ درست دفع زباله و تعامل مثبت در این زمینه با شهرداری نرسیده‌اند!
این درست است که وجود مخازن زباله در برخی مناطق شهر، چهره‌ی بسیار نازیبایی را ایجاد کرده بود. علاوه بر سرازیر شدن شیرابه‌ها، پخش شدن زباله‌ها در اطراف مخازن، وجود آدم‌هایی بود که تا کمر در این مخازن خم می‌شدند و به دنبال زباله‌های قابل بازیافت بودند. بنابراین تصمیم شهرداری درست بود که مخازن از سطح شهر، جمع‌آوری شوند. اقدام پسندیده‌ای که علیرغم نصب بنرهایی توسط شهرداری که از بیرون گذاشتن زباله در زمانی غیر از زمان تعیین شده خودداری شود، باز شاهد انباشت پلاستیک زباله‌هایی توسط برخی از همشهریانی هستیم که از بیرون گذاشتن زباله‌ها سر ساعت تعیین شده جا مانده‌اند، و نمی‌دانند که برای حفظ حقوق شهروندی باید تا نوبت بعدی جمع آوری زباله صبر و زباله‌ها را سرکوچه‌ها نگذارند. با این حال شهرداری احتمال فراموشکاری شهروندان را نیز در نظر گرفته که مثلاً با فرض اینکه همشهریان مسوولیت‌پذیر یک بار یادشان برود زباله را سر ساعت مشخص بیرون در بگذارند، تعداد اندکی مخزن زباله در سطح شهر باشد.
سیرجانِ زیبا، خانه‌ی همه‌ی ماست. اگر از شهرداری توقعِ شهری تمیز داریم، باید بپذیریم که اولین قدمِ این تمیزی، رعایتِ ساده‌ترین اصل یعنی «زمان‌بندیِ دفع پسماند» است. ما نیاز به یک فرهنگ‌سازیِ جدی داریم؛ نه از سمتِ دیگران، بلکه از درونِ تک‌تکِ خانه‌ها. بیایید به جایِ مقصر دانستنِ شرایط، نگاهی به رفتارِ خود بیندازیم. شهرِ ما، آیینه‌ی رفتارِ ماست؛ بیایید با قراردادنِ زباله در زمانِ مقرر، به تلاشِ خادمانِ خود در شهرداری احترام بگذاریم و اجازه ندهیم بویِ ناشی از بی‌نظمی، طعمِ زندگیِ شهری را برای همسایگان‌مان تلخ کند