واکاویِ علتِ توقفِ پروژه مسیر دوچرخهسواری بلوار قاآنی
دوچرخهی لنگ توسعه شهر سیرجان!
در مسیر حرکت به سوی شهرهای هوشمند و پایدار، پروژههایی نظیر «مسیرهای ویژه دوچرخهسواری» همواره به عنوان نمادی از مدرنیته و ارتقای سلامت عمومی در دستور کار شهرداریهای بزرگ جهان قرار دارند. این پروژهها صرفاً یک مسیر فیزیکی برای حرکت دوچرخه نیستند؛ بلکه بخشی از یک شبکه پیچیده حملونقل سبز هستند که با کاهش آلودگی هوا و ترویج سبک زندگی سالم، به اقتصاد و سلامت شهر کمک میکنند. با این حال، آنچه در بلوار قاآنی سیرجان شاهد آن هستیم، نه مظهرِ توسعه، بلکه مظهرِ «مدیریتِ تکبعدی» و «بیبرنامگیِ ساختاری» است.
فرسایشِ اعتماد در سایه پروژههای نیمهکاره
بیش از یک سال است که پروژه مسیر دوچرخهسواری بلوار قاآنی در وضعیت بلاتکلیفی کامل قرار دارد. توقف طولانیمدت یک پروژه زیرساختی، فراتر از یک تأخیرِ اداری ساده، به معنای «از دست رفتنِ اعتماد عمومی» است. شهروندان وقتی شاهد هستند که بودجههای عمومی، که از حقوق مستقیم آنها استخراج شده، در پروژهای صرف میشود که پس از اتمامِ فازهای اولیه، به خاک و آجر و نهایتاً به یک مانعِ ترافیکی تبدیل شده است، ناگزیر به این پرسش میشوند: «این بودجه کجایِ نقشه اجرایی است؟»
فقدان مطالعات کارشناسی؛ ریشه اصلیِ ناکارآمدی
از منظر مدیریت شهری، هر پروژه باید با یک زنجیره منطقی از «مطالعه، طراحی، اجرا و بهرهبرداری» همراه باشد. شواهد موجود در محل پروژه و گزارشهای منتشر شده در رسانههای محلی نظیر «گراس سیرجان»، حاکی از آن است که این مسیر از همان ابتدا با نوعی «تکبُعدینگری» برخورد شده است. نبودِ مطالعات دقیق ترافیکی و عدم توجه به پیوستگیِ این مسیر با سایر بافتهای شهری، باعث شده است که پروژه از مرحلهی «توسعه زیرساخت» به مرحلهی «هدررفت سرمایه» سقوط کند. وقتی مسیری طراحی میشود که نه قابلیت استفاده برای دوچرخهسواران را دارد و نه با نظمِ عبور و مرور خودروها همخوانی دارد، مشخص است که در مرحلهی «طراحی»، نگاهی صرفاً نمایشمحور حاکم بوده است.
اتلاف هزینهها و مسوولیتِ پاسخگویی
در حالی که شهر سیرجان با چالشهای مختلفی در حوزه مدیریت شهری و زیرساختها روبروست، اختصاصِ هزینههای گزاف به پروژهای که اکنون عملاً بلااستفاده مانده، نوعی «سوءمدیریت در تخصیص منابع» تلقی میشود. طبق اصول شفافیت، شهرداری موظف است جزئیات هزینهکرد را در اختیار افکار عمومی قرار دهد. شهروندان حق دارند بدانند چه میزان از بودجهی شهری صرفِ این مسیرِ نیمهکاره شده است و چرا با وجودِ تخصیص منابع، شاهدِ توسعهی فیزیکیِ مستمر نبودهایم.
آیا توقف پروژه به دلیلِ مشکلاتِ مالی است، یا ناتوانیِ پیمانکار؟ و اگر علت از نوعِ اجرایی است، چرا مکانیزمهای نظارتی شهرداری نتوانستهاند از رها شدنِ پروژه در میانه راه جلوگیری کنند؟
ضرورت بازنگری در رویکرد مدیریتی
پروژه مسیر دوچرخه در بلوار قاآنی نباید فقط به عنوان یک «پروژه شکستخورده» در تاریخ مدیریت شهری سیرجان ثبت شود؛ بلکه باید به عنوان یک «زنگ خطر» برای اصلاح رویکردها در نظر گرفته شود. شهرداری سیرجان باید فراتر از پاسخهای کلیشهای، با ارائه یک «نقشه راهِ مشخص» برای اتمام یا اصلاح این مسیر، به اعتمادِ از دست رفتهی شهروندان بازگردد.
مدیریت شهری مدرن، مدیریتِ «پایانرسانی» است، نه مدیریتِ «کلنگزنی»
تا زمانی که پروژهها با استانداردهای علمی آغاز و با ضمانتهای اجرایی به پایان نرسند، هر اقدامِ زیرساختی، تنها به معنایِ تجدیدِ هزینههایی خواهد بود که در نهایت، تنها ردی از ناامیدی بر پیکرهی شهر بر جای میگذارد.
مسیر دوچرخهسواری قاآنی؛ یادگاری از بیبرنامگی یا ویترین هدررفت بودجه؟
مدتهاست بلوار قاآنی سیرجان شاهد پروژهای است که گویی قرار نیست به سرانجام برسد. مسیر ویژه دوچرخهسواری که قرار بود نمادی از توسعه پایدار و سلامت شهری باشد، حالا به یک پارکینگِ خاک و آجر تبدیل شده است.
چند پرسش صریح از شهرداری سیرجان:
۱. چرا پروژهای که بیش از یک سال از توقف اجرایی آن میگذرد، تعیینتکلیف نمیشود؟
۲. چه میزان از بودجه عمومی شهر صرفِ این پروژه بلاتکلیف شده است؟ (مردم حق دارند بدانند)
۳. آیا این حجم از هدررفت منابع، محصولِ فقدانِ مطالعات کارشناسی پیش از اجرا نیست؟
گزارشهای میدانیِ منتشر شده در رسانههای محلی نیز به خوبی گویای این وضعیتِ اسفبار و نادیده گرفته شدنِ حقوق شهروندی در این پروژه است.
وقتی پروژهای با بودجه عمومی آغاز میشود، شهرداری در برابرِ هر روز تاخیر و هر ریالِ هزینه شده مسوول است. سکوت در برابر این وضعیت دیگر جایز نیست.
