چپق بادگیر چاق شد؟

چپق بادگیر چاق شد؟

سخن‌تازه: شیوه‌ی مرمت بادگیر چپقی داغ شده است. از یک طرف بر سر مصالح به کار رفته در مرمت حرف و حدیث است که گفته می‌شود سیمان و سیمان سفید به کار رفته و هویت سنتی بنا را زیر سوال برده! گرچه مرمت‌کار این موضوع را رد می‌کند.

عده‌ای این عیب را می‌گیرند که سفیدی عجیب بادگیر مرمت شده در قیاس با رنگ و ظاهر قبلی آن چهره‌ای سفیدآب شده از بادگیر است که دارد دلبری می‌کند!

هرچند به گفته‌ی مرمت‌کار، این موضوع به خاطر تازگی مرمت طبیعی‌ست و بندکشی سفید و سفیدکاری در اصل بنا وجود داشته منتها با گذر زمان و نشست باران و گرد و غبار به زردی گراییده بوده.

با اینکه به نظر برخی شهروندان ایراد بنی‌اسرائیلی گرفتن از شیوه‌ی مرمت بادگیر چپقی، تنها مسوولان را از تلاش ناامید می‌کند اما برخی دیگر منتقد اصل اجرای طرح مرمت هستند و می‌گویند وضعیت خود بادگیر بدان حد در خطر نبوده که بخواهند این بودجه را صرف تزئینش کنند؛ بلکه قرار بوده بودجه صرف بازسازی خانه و آزادسازی بخشی از بنا -که کوچه از آن عبور کرده- می‌شده اما حالا با نبود شفافیت پیرامون چگونگی خرج کردن هزینه، امید چندانی به بازسازی خانه نیست.‌

مدیرکل میراث فرهنگی استان کرمان اما در پاسخ سخن‌تازه پیرامون این دغدغه‌ها گفت: «استفاده از سیمان در سقف بنا یک اشتباه بود که پس از نظارت کارشناس میراث برطرف شد.»

محمود وفایی تغییر رنگ بندکشی‌های آجر بادگیر چپقی را به دلیل تازگی مرمت عنوان کرد که به مرور زمان رنگ کهنگی می‌گیرد: «گرچه استفاده‌ از مصالح روز هم گاهی در مرمت لازم می‌شود. مخصوصا که معمولن خانه‌های تاریخی با تغییر کاربری مرمت می‌شوند و نیازهای روز به آن‌ها افزوده می‌شود.»

به نظر مدیرکل اگر قرار بود یزدی‌ها چنین دیدگاه منفی‌ای به مرمت داشته باشند، تاکنون از بافت تاریخی‌شان چیزی باقی نمانده بود.

اما تناقضی میان گفته‌های مدیرکل با رییس اداره‌ی میراث فرهنگی و گردشگری سیرجان است. آنجا که وفایی توقف پروژه‌ی بازسازی خانه را انکار می‌کند و از بازسازی خانه‌ی بادگیر چپقی در ادامه‌ی روند مرمت حرف می‌زند اما جعفری می‌گوید: «ما اصلا نگفتیم محوطه‌سازی می‌کنیم. این طرح ابتدا نیاز به تملک خانه‌های اطراف توسط شهرداری دارد و سپس محوطه‌سازی توسط میراث فرهنگی.»

به روایت جعفری رییس اداره میراث در سیرجان: «طرح بادگیر چپقی پارسال با دستور فرماندار شروع شد. برای طرح بازسازی و مرمت بادگیر چپقی یک نفر به عنوان مشاور فرماندار، دستور کار را از میراث به ما داد و طبق آن دستور، داریم کار می‌کنیم. در این طرح فقط محوطه‌ی خود بادگیر و سمت در ورودی‌اش مد نظر بوده است چرا که بر اثر گذر زمان و طبق تصمیم‌گیری‌های شهرداران وقت، حیاط اطراف آن زیر خاک رفته و تبدیل به کوچه شده است که حالا ما در حال خاک‌برداری اطرف آن هستیم.»

خاک برداری و رسیدن به پلان خانه مقدمه‌ی بازسازی‌ست و جعفری امیدوار است: «آزادسازی خانه‌های اطراف بادگیر در دستور کار شورای شهر دوره گذشته بوده که طبق کمیسیونی قرار بوده این مشکل حل شود تا سپس طبق طرحی که میراث فرهنگی توسط مشاور ارائه می‌دهد، بازسازی آغاز شود. اما متاسفانه هنوز این آزادسازی اتفاق نیفتاده است.

وی با گلایه از برخی جوسازی‌ها نسبت به مرمت این اثر گفت: «تا الان هیچ خشتی از این بادگیر را در نیاوردیم،  فقط کار مرمت انجام دادیم.»

او خاطر نشان کرد: «کارِ مرمت با نظرِ کارشناسی خیلی فرق دارد.  باید کارِ مرمتی انجام داده باشی که بتوانی کار نظارتی انجام بدهی. این که ابتدا مرمت بادگیر را در دستور کار قرار دادیم به این دلیل بود که خودِ بادگیر مشکل داشت، نم می‌داد، دیوارهایش کلا ترک برداشته بود، اطرافش ضربه خورده بود و چندین سال اصلا مرمت نشده بود و نیاز به مرمت داشت. پس ابتدا می‌بایست آن را نجات دهیم.»

جعفری با لحنی منتقدانه، وعده داد: «تا دو سه سال آینده هر نقطه‌ای از بخش گردشگری سیرجان کار می‌خواست و ما انجام ندادیم، آن موقع انتقاد وارد است. در مدت این یک سال هیچ کاری نمی‌شود انجام داد. در صورتی که دایم مشغول کار هستیم.»

در همین باره مجتبا شفیعی؛ ناظر پروژه بادگیرهای چپقی در توضیح نحوه اجرای طرح به این نکته اشاره کرد که «فعلا در فاز اول هستیم که مرمت عمارت است. در فازهای بعدی بحث ساماندهی فضای اطراف و نحوه دسترسی به معابر اطراف مطرح است. بخشی از زمین‎های اطراف توسط شهرداری تملک شده ولی این اقدام به طور کامل صورت نگرفته تا مکان به منطقه گردشگری و تفریحی درآید.»

شفیعی در رابطه با کارشناسی بودن پروژه گفت: «کارشناسانی که مرتب سرکشی می‌کنند، بر این کار نظارت دارند.»

شفیعی با اشاره به این‌که آخرین دوره مرمت این بنا سال ۸۸ بوده، گفت: «وقتی داریم با مصالح نو کار می‌کنیم، تفاوت رنگ طبیعی‌ست؛ چرا که گچی که امروز کار می‌شود، در مقایسه با گچی که ۱۰ سال پیش کار شده تفاوت رنگ دارد زیرا گرد و غبار و برف و باران در تغییر رنگ بنا تاثیرگذارند.»